Pamięć zapisana w krajobrazie- dziedzictwo dawnych sadów

Znam te góry nie z turystycznych map, ale z własnego życia i opowieści rodzinnych. Tu są nasze korzenie. Jesteśmy stąd, „tubylcy”, którzy patrzą na okoliczne lasy i widzą coś więcej niż tylko drzewa. Widzimy historię, która rozegrała się na tej ziemi.

Przed wojną tereny te tętniły życiem – Liskowate, Arłamów, Jureczkowa, Terka były gęsto zaludnionymi wsiami. Dziś, gdy porównamy stare spisy ludności z obecnymi, widać ogromną wyrwę. Ale tamten świat nie zniknął bez śladu. W miejscach, gdzie stały drewniane chyże, dziś rosną zdziczałe jabłonie, grusze i śliwy. To „sady niczyje”, żywe pomniki dawnych mieszkańców, które natura wzięła w opiekę. Dla kogoś z zewnątrz to po prostu gęstwina, dla mnie to czytelna mapa, widzę kępę bzu czy starą studnię i wiem, że tu było czyjeś życie.

Ten krajobraz, choć naznaczony trudną historią wysiedleń, stał się paradoksalnie rajem dla przyrody. Nasze pszczoły czerpią nektar z tych starych, przedwojennych nasadzeń, które dziś karmią leśną faunę.