Są w „Bieszczadzkim Workowcu” miejsca, w których zegary zatrzymały się w 1947 roku. W dolinach, gdzie niegdyś tętniło życie, jak w Jamnej, Grąziowej czy Trójcy, dziś panuje ogłuszająca cisza. Ściany dawnych chyż dawno rozpadły się w proch, a cerkwiska zarosły trawą. Zostało jednak coś, co zdaje się kpić z upływu czasu: milczące sady. Stare, zdziczałe jabłonie i grusze, które mimo braku ludzkiej opieki, co roku rodzą owoce, jakby wciąż czekały na dawnych gospodarzy.

Duch dawnego Bartnika i zapomniane milczące sady

Wśród mieszkańców okolic Liskowatego do dziś krążą opowieści, które opowiadały nam nasze babcie i prababcie. Region ten od wieków uchodził za „upiorystyczny”, to miejsce, gdzie granica między światem żywych a umarłych jest cienka jak pajęczyna. Legenda głosi, że w ruinach Jamnej wciąż spotkać można postać, której czas się nie ima: Duch Dawnego Bartnika. Nie odszedł wraz z innymi podczas wysiedleń. Został przy swoich pszczołach, których barcie od pokoleń znajdowały się w dziuplach starych jodeł.

Miejscowi wierzą, że to jego niewidzialna dłoń pielęgnuje te zapomniane drzewa, przycinając gałęzie w blasku księżyca i dbając, by soki ziemi zawsze trafiały do owoców. Region ten od wieków uchodził za mroczny i tajemniczy. Archeolodzy do dziś odnajdują tu ślady pochówków antywampirycznych to dowody na to, że nasi przodkowie panicznie bali się tych, którzy nie chcieli odejść na drugą stronę. Bartnik z Jamnej nie jest jednak złym upiorem. To opiekun, choć jego obecność budzi dreszcz u każdego, kto odważy się naruszyć spokój doliny.

My, w Bieszczadzkim Miodzie, czujemy tę więź szczególnie mocno. Choć wiedzieliśmy o mrocznej sławie tych okolic, to właśnie tam, w stronę dzikiej natury i mistycznych historii, ciągnęło nas najbardziej, by stawiać ule. Może właśnie chodziło o niewidzialną opiekę Ducha Dawnego Bartnika? Kto to wie…

Niewidzialna tarcza nad pasieką

Dziś, choć Jamna jest wyludniona, pszczelarze czasem dogadują się z Nadleśnictwem i stawiają tam pasieki tymczasowe. To tereny niezwykle bogate w pożytki, bo wiosną milczące sady wybuchają kwiatami, a latem jodły dają najszlachetniejszą spadź. Jest jednak jeden problem: Bieszczady to królestwo niedźwiedzia.

Wszyscy wiedzą, że niedźwiedź dla miodu i czerwiu zrobi wszystko. Rozbije ul, zniszczy pasiekę w jedną noc. Jednak w Jamnej dzieje się coś niewytłumaczalnego. Pszczelarze opowiadają o świeżych śladach potężnych łap dookoła pasiek, które…. nagle urywają się lub zawracają przed linią drzew. Jakby te zapomniane sady otaczała niewidzialna bariera, mur z zimnego powietrza, który nie pozwala królowi karpackiej puszczy podejść bliżej.

Spotkanie oko w oko we mgle

Krąży opowieść o jednym z pszczelarzy, który przyjechał do Jamnej o świcie. Mgła była tak gęsta, że ledwo widział własne dłonie. Nagle usłyszał ciężki oddech i trzask gałęzi. Kilka metrów przed nim z oparów wyłonił się potężny niedźwiedź. Pszczelarz zamarł, wiedząc, że nie ma gdzie uciekać.

W tym momencie poczuł na ramieniu czyjąś dłoń, lodowato zimną, ale dającą dziwny spokój. Poczuł zapach starego wosku i dymu z podkurzacza, choć jego własny sprzęt był jeszcze zimny. Niedźwiedź nagle stanął na tylnych łapach, fuknął, jakby kogoś zobaczył tuż obok człowieka, po czym skulił się, opadł na cztery łapy i bezgłośnie wycofał w zarośla. Kiedy mężczyzna się odwrócił, nikogo za nim nie było. Został tylko delikatny szept wiatru w liściach starych jabłoni.

Miód z serca bieszczadzkiej ziemi

Nasz miód czerpie z tej samej dzikiej natury, która odmawia posłuszeństwa czasowi. To nie jest zwykły produkt, to esencja roślin, które przetrwały dzięki opiece duchów przeszłości i niezwykłej sile bieszczadzkiej ziemi. Każdy słoik to kropla historii, której Strażnik z Jamnej pilnuje w swoich milczących sadach od pokoleń.